کاخ ها و باغ های دوران صفوی

 بسیاری از باغ ها و کاخ های دوران صفوی به فرمان ظل السطان تخریب شد. مسعود میرزا ملقب به ظل السلطان (1336- 1266هجری ) پسر بزرگ ناصرالدین شاه بود که چون مادرش زن عقدی ناصرالدین شاه نبود به ولیعهدی ایران نرسید و به خاطر همین همیشه احساس کمبود و سرخوردگی می کرد.  با این همه به واسطه قحط الرجال شدیدی که در ایران وجود داشت او در سن 11 سالگی به حکومت مازنداران و استر آباد منصوب شد و در سن 13 سالگی حکومت فارس به او سپرده شد و در سن 17 سالگی نیز حکومت اصفهان و ری را برعهده گرفت.  

 

 

 

تصویر 7) ظل السلطان و پسرش

 

ظل السلطان پس از منصوب شدن به حکومت اصفهان بجز یک دوره کوتاه که دوباره به فارس رفت از سال 1291 قمری ، در مجموع به مدت 34 سال حاکم مطلق و مسلط به همه امور اصفهان بود و هرچه می خواست انجام می داد. از کارهای بسیار زشت و دیوانه وار ظل السلطان در اصفهان قطع درختان و تخریب ساختمان های زیبای صفوی بود. گویا او این تخریب ها را برای این انجام داد که کاخ های زیبای دوران صفوی که بیشترشان در دوره شاه عباس دوم از 1077 ق  تا 1502ساخته شدنده بودند، توجه ناصرالدین شاه را به هنگام سفر به اصفهان جلب نکند و به فکر پایتخت نمودن اصفهان نیافتد و او بتواند به حکومت خود بر اصفهان که دامنه آن تا غرب و جنوب غربی کشور نیز گسترده شده بود، ادامه دهد. ظل السلطان با این هدف نزدیک به چهل کاخ و باغ بازمانده از دوران صفوی را ویران کرد که شماری از آن ها عبارتند از :  باغ و کاخ سعادت آباد ، کاخ هفت دست ، کاخ نمکدان ، کاخ آیینه خانه ، کاخ بهشت برین، باغ انگورستان، باغ بادامستان ، باغ نارنجستان ، کاخ بهشت آیین ، باغ تخت ، کاخ و باغ گلدسته ، کاخ خورشید ، کاخ سرپوشیده ، کاخ خسرو خانی ، باغ زرشک، باغ چرخاب ، باغ محمود ، باغ آلبالو ، باغ طاووس ؛ کاخ و باغ نقش جهان ، باغ فتح آباد ، باغ صفی میرزا ، باغ قوشخانه ، باغ نظر ، کاخ و سردرباغ هزارجریب ، کاخ جهان نما ، کاخ کشکول و...  

 

 

تصویر8 ) نمایی از سردر باغ زرشک 

 

 

 

تصویر 9 )  نمایی از کاخ آیینه خانه در نزدیکی زاینده رود و پل خواجو ، اثر کست، 1867. موزه لندن.  

 

 

 

تصویر 10) نمای دیگری از کاخ آیینه خانه 

 

 

 

تصویر 11) شیرخانه

 

کاخ هفت دست عباسی ؛.کاخ هفت دست  (= هفت دستگاه) بنا به نوشته مولف « نصف جهان فی تعریف الاصفهان»  هفت کاخ بوده است که در زمان وی تنها یکی از آن ها باقی بوده است. جابری انصاری در کتاب « تاریخ اصفهان» درباره عظمت کاخ هفت دست می نویسد:« هفت دست عباسی که امروزه زمینش کارخانه [ نساجی] وطن  شده ، ایوان مدائن و کاخ خورنق و سدیر، کفش انداز آن نشدی و از بس سنگ و ساروج محکم در آن کار شده ، کوهی بود جلو سیل زاینده رود که هزاران سال توفان امواج رودخانه شکستی به بنیانش نمی داد و بیش از بیست هزار زرع زمین با زیر عماراتش بود و گرداگرد صد حجره های تو در تو همه گچ بری و زر اندود ، میناکاری استادانه ، محیرالعقول، دو حمام زنانه و مردانه داشت، زمین و ازاره ها سنگ مرمر شفاف و حوض هایی از مرمر و سنگ سماق و تختگاه شاه عباس دو ساعت ها چشم تماشاییان را خیره می داشت» تخت شاه عباس دوم در این کاخ بر روی تخت سنگی بزرگ مرمری مانند آیینه صیقلی به طول هفت متر و عرض بیش از سه متر قرار داشته که موج های طبیعی بر جلوه آن می افزوده است.   

 

 

 

تصویر 12) دورنمایی از کاخ هفت دست

 

کاخ سرپوشیده ؛ چهار پایه ستون سنگی کاخ سرپوشیده که به عنوان فواره در زیر ستون های ر داخل حوض درون کاخ قرار داشتند ، امروز در چهار گوشه استخر کاخ چهلستون به یادگار مانده اند. 

 

 

 

تصویر 13) نمایی از محیط درونی کاخ سرپوشیده و پایه ستون های فواره دار داخل حوض 

 

 

 

تصویر 14) پایه ستون های کاخ سرپوشیده از نمای نزدیک 

 

 

 

تصویر 15) پایه ستون های کاخ سرپوشیده  امروز در چهارگوشه حوض چهلستون

 

کاخ نمکدان ؛ در فاصله 150 متری جنوب کاخ آیینه خانه به شکل هشت ضلعی  و با سه طبقه ساخته شده بود و با آن که کاخ آیینه خانه در جلوی آن قرار داشت ، از طبقه سوم آن چشم انداز زاینده رود پدیدار بود. این بنا دارای حوض های سنگ مرمر بود و امروز اثری از آن نیست. 

 

 

 

تصویر 16) نمایی از کاخ نمکدان

 

کاخ کلاه فرنگی و باغ معتمدی؛ در باغ منوچهر خان معتمد الدوله مشهور به باغ معتمدی ، کلاه فرنگی بسیار بزرگ و خوش طرحی بود که کلاه فرنگی تهران را نیز با اندک تغییراتی از روی آن ساختند. این باغ در محله معروف به پشت مطبخ در بخش جنوبی میدان نقش جهان قرار داشت. عمارت کلاه فرنگی را تخریب  و زمین باغ را هم تقسیم کردند و امروز اثری از آن نیست.   

سردر بازار بزرگ اصفهان ( بازار قیصریه ) ؛ دکتر لطف اله هنر فر درباره سردر بازار قیصریه می نویسد: تا این اواخر دو بنای سه طبقه در قسمت فوقانی دو بازار طرفین سردر قیصریه یعنی بازار قناد ها و کلاهدوزها و بازار کفاش ها وجود داشت که به سنت ایران قدیم در موقع طلوع و غروب آفتاب دسته ای از نوازندگان بومی و محلی،آهنگ هایی را می نواختند و سیاحان اروپایی عهد قاجاریه در سفرنامه های خود تصویرهایی از آن به دست داده اند  و بهترین آن تصاویر را در سفرنامه « دیولافوآ» جهانگرد فرانسوی که سفرنامه اش به فارسی هم ترجمه شده است می توان مشاهده نمود. 

 

 

 

تصویر 17) سردر بازار قیصریه و نقاره خانه آن که امروز از میان رفته است. 

 

 

 

تصویر 18) سردر قیصریه از نمای نزدیک

 

از دیدگاه نگارنده ، هرچند که برخی از کارشناسان بخش های بالایی سردر بازار قیصریه را که امروز از میان رفته اند از افزوده های دوره قاجار به شمار می آورند و معتقدند که بخشی از بنای اصلی نبوده اند اما به هر روی به نظر می رسد که حذف این بخش های افزوده نیز با معیارهای حفظ میراث فرهنگی سازگار نباشد.

سردرکاخ هشت بهشت؛ کاخ هشت بهشت از بناهای دوران شاه سلیمان صفوی است. این کاخ بسیار زیبا در باغ بزرگی که باغ هشت بهشت یا باغ بلبل نام داشت قرار دارد که اکنون بخش کوچی از آن باغ بزرگ باقی مانده و بعد از انقلاب بقایای آن به نام پارک شهید رجایی ( ! ) نام گذاری شد و سردر زیبای آن به دلایل نامعلومی توسط شهرداری اصفهان تخریب شد.

 

 

تصویر 19) سردر عمارت هشت بهشت که شهرداری اصفهان تخریب نمود !

 

هفت دست نو ( صدری ) یا دولتخانه؛ نام کاخی بوده که به همت محمد حسین خان صدر اصفهانی صدر اعظم فتحعلی شاه قاجار و به عنوان تقدیمی قدوم او ساخته شد. این کاخ بسیار بزرگ بعد از چهلستون و عالی قاپو و قصر آیینه از بزرگ ترین کاخ های اصفهان به شمار می رفت. این کاخ دارای حمام ها ، خلوت ها و نارنجستان های بزرگ و تالاری وسیع بود. امروز اثری از آن برجای نمانده است.

کاخ تالار طویله؛ دیوانخانه دولتی بسیار وسیعی بوده جنب عمارت عالی قاپو که دارای یک تالار طویل مصور و منقش و اتاق هایی به نام های مروارید ، مطلا، مقرنس و غیره بود. این کاخ زیبا محل سلام عام پادشاهان صفوی بود.

کاخ جهان نما؛ در محل دروازه دولت فعلی قرار داشت و داری سه طبقه بود. طبقه زیرین آن "عمارت چهارفصل" نام داشت. چون از بام آن و از داخل اتاق های طبقه دوم و سوم همه باغ های چهارباغ و کاخ های آن نمایان بود آن را کاخ جهان نما نامیدند. در کاخ جهان نما، نگاره هایی از زنان و دختران پارسی از کیانی تا ساسانی با جامه های خسروانی نقش شده بود.  این کاخ تا سال 1308 قمری وجود داشت و سپس منهدم شد.  

 

 

 

تصویر 20 ) نمایی از  کاخ جهان نما

منبع:drshahinsepenta.blogsky.com

/ 9 نظر / 261 بازدید
آخرين عشق

سلام دوست عزيزم وب خبلي باحالي داري راستي اگه ميخواي پولدار شي چند روز پيش من يه پست گذاشته بودم به اسم (بهترين راه كسب درامد اينترنتي!!!) الانم تو قسمت آخرين مطالبم ميتوني پيداش كني[گل] فقط با روزي 1 ساعت كار ميتوني 500 هزار تومان دراري [گل] باورت نميشه؟ منم اولش باورم نميشد ولي وقتي اولين پولمو كه 3000 دلار بود ازش گرفتم باورم شد[خونسرد] گرفتن پولش يكم درد سر داره ولي ميتوني بگيري چون منم تونستم[گل] حتي يه ديقه هم وقتو تلف نكن چون اين كار مسير زندگيتو عوض ميكنه[تعجب][گل] اينم آدرس همون پستمه http://end-lover.persianblog.ir/post/60 [گل] آموزش ثبت نامشم تويه اين وبمه http://www.parsnet.blogfa.com [گل]

مسعود

سلام عزیزم ممنون که سر زدی میگفتی جلو پاهاتون گاوی گوسفندی چیزی میکشتیم منا که میشناسی رو حرفم محکم وای میسم شما وبلاگت مطالب عشقیش کمه اقا ممنون بازم یه سر بزن بای

؟

سلاااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااام (نظر دادم بي نظر نمونين يه وخ)

؟

سلاااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااام (نظر دادم بي نظر نمونين يه وخ)

؟

[تایید]

؟

اه چرا هيشكي نمياد تو وبتون؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟[نیشخند]

امید باقری انارکی

سلام من دانشجوی کارشناسی معماریم تا به حال به سایت شما نیومده بودم ولی از وقتی قرار شد برای یکی از درسام اسکیس قصر ایینه رو بزنم از گوگل به سایت شما اومدم حتما کمکم میکنه منم قول میدم اسکیس که زدم واستون بفرستم راستی مطالب هم عالی و دقیق بود تشکر .

محمد بهمنش

بسیار جالب بود اما متاسفانه عکسهای کاخها بارگذاری نمیشود

homa

salam ..khaste nabashid ..... mishe chanta az banahaye doreye ghabl az ghajar ro behem begid???hala ag ziad maroofam nistam mohem nist merci mamnon misham ag komakam konid :)