اصفهون

ای سپاهان، سروری کن بر زمین، چون آسمان در جهان، تا تو ولادتگاه چونین سروی (سنایی)

گلابتون‌سازی؛ پیشینه‌ی چند هزار ساله
ساعت ۳:٤٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸٩  کلمات کلیدی:

خبرگزاری ایمنا: گلابتون نخی است ابریشمین که با طلا و نقره روکش شده است؛ این نخ در مرکز از ابریشم می‌باشد که توسط یک نوار باریک به ضخامت یک و نیم صدم میلیمتر از جنس طلا و نقره با روکش طلا به‌صورت مارپیچ‌وار و بسیار منظم روکش شده است. 

 

 


 

به گزارش ایمنا، هنر-صنعت گلابتون‌سازی جزو آن دسته از هنرهایی است که در ایران سابقه‌ی چند هزار ساله دارد. تاریخ این هنر به دوران ساسانیان و حتی پیش از آن باز می‌گردد.

در عصر صفوی هنر گلابتون مانند بسیاری از هنرهای دیگر از رونق فراوان برخوردار بود و طرفداران بسیار داشت.

متأسفانه در دوران معاصر این هنر بسیار ارزشمند و شکیل از رونق گذشته برخوردار نبوده و از آن همه کارگاه‌های گلابتون‌سازی خبری نیست و تنها کارگاه دائم این رشته در موزه‌ی هنرهای تزئینی اصفهان مشغول به کار است.

گلابتون از ترکیب طلا، نقره و ابریشم ساخته می‌شود.

ساخت این نخ از مواد اولیه‌ای که شامل 80 درصد نقره‌ی خالص، 3 درصد طلای خالص و 17 درصد ابریشم طبیعی است، صورت می‌گیرد.

گلابتون نخی است ابریشمین که با طلا و نقره روکش شده است؛ این نخ در مرکز از ابریشم می‌باشد که توسط یک نوار باریک به ضخامت یک و نیم صدم میلیمتر از جنس طلا و نقره با روکش طلا به‌صورت مارپیچ‌وار و بسیار منظم روکش شده است.

نخ گلابتون به همراه نخ ابریشم به عنوان پود در بافت پارچه‌های زربفت به‌کار می‌رود.

همچنین از گلابتون در یراق‌بافی، گلابتون‌دوزی و سایر دوخت‌های تزئینی استفاده می‌کنند.

مراحل اصلی کار گلابتون‌سازی عبارتند از:

- عیار کردن

- آماده‌سازی طلا

- تمیز کردن شمش استوانه‌ای نقره

- چسباندن طلا بر روی نقره

- آهنگری

- حدیده‌کشی

- کوبیدن و نوار کردن مفتول

- تولید گلابتون.

و ابزارهای اصلی این کار نیز عبارتند از:

- کوره و بوته جهت ذوب نقره

- ریچه جهت قالب‌گیری

- انواع حدیده

- چکش و سندان

- سوهان

- انواع انبر.

لازم به ذکر است که از قدیم‌الایام پارچه‌های زربفت برای تن‌پوش امرا، شاهان و درباریان به‌کار می‌رفت و به‌دلیل هزینه‌ی سنگین خرید آن و پائین بودن قدرت خرید عامه‌ی مردم این طبقات از به‌کارگیری و استفاده‌ی این نوع از منسوجات محروم بودند کما اینکه هم اکنون نیز فقط اشخاص متمول قادر به خریداری پارچه‌های زری‌بافی شده هستند.

در هنر ارزشمند گلابتون‌سازی می‌بایست به نیکوئی فراوان از مرحوم استاد حسن فولادگر و همچنین فرزند هنرمند وی استاد عباسعلی فولادگر که سهم عمده‌ای در حفظ و و ترقی این هنر داشته و دارند یاد نمود.